Madeira is een Portugees eiland in de Atlantische Oceaan op zo’n 1000 km van het vaste land van Portugal.  Rondom Madeira liggen ook nog de eilanden Porto Santa, Ilhas Desertas en Ilhas Selvagens. Madeira is voort gekomen uit dezelfde “barst” in de aardkorst als de Canarische- en de Kaapverdische eilanden.

De hoofdstad van Madeira is de stad Funchal. Hier woont bovendien zo’n twee derde van de bevolking van Madeira. Het is met 111.892 inwoners de grootste stad van Madeira. Madeira is een betrekkelijk klein eiland. Het is zo’n 27 km breed en zo’n 57 km lang. Het is echter niet zo dat je snel van A naar B gaat. De kust bestaat grotendeels uit steile rotswanden. Het binnenland wordt gevormd door enkele hoge pieken waarvan de hoogste berg de Pico Ruivo is met z’n 1862 meter.

Het noorden van het eiland is de loefzijde van het eiland en vaak een stuk regenachtiger dan het zonnigere zuiden. Als het in het zuiden zonnig is, kun je toch op de bergen ineens in de regen en de mist lopen. Kom je dan weer op de toppen van de Pico Ruivo dan kun je zo weer in de zon staan. Madeira is een groen eiland wat betekend dat het er ook regent. Het weer is het er het hele jaar vrij constant; de temperatuur komt er zelden onder de 10 graden, maar in de zomerperiode wordt het er niet heel warm. De Levadas van Madeira brengen het regenwater van noord naar zuid en vormen zo ook een prachtig wandelnetwerk.

Madeira heeft maar enkele (aangelegde) stranden en dat maakt dat er minder toerisme is dan bijvoorbeeld op de Canarische eilanden.

Afgelopen zomer was voor ons, mijzelf, mijn vrouw en mijn jongste zoon, de eerste kennismaking met Madeira en ik moet zeggen. Het smaakt naar meer.

We hadden een apartement geboekt in Funchal en deze stad was al een aangename verrassing. Funchal en zijn directe omgeving zijn uitermate geschikt voor een echte mediterrane stedentrip. Gezellige straatjes, knusse pleinen, lekker eten, genoeg bezienswaardigheden en activiteiten om je een tijdje te vermaken.

Funchal

Een vakantie met de familie is in eerste instantie samen lekker weg zijn. Toch had ik een 3-tal wandelingen gepland en een “zonsopkomst”. Deze had ik allemaal geboekt bij de reisorganisatie. Normaal loop ik het liefst alleen maar omdat Madeira helemaal nieuw was ging ik telkens met een internationaal wandelgezelschap mee van zo’n 10 tot 15 mensen en een gids.

Het punt was ook dat de wandelingen geen rondjes waren. Ik had dus wel met een gehuurde auto naar het beginpunt kunnen rijden maar om terug te komen bij de auto was meer dan lastig geworden. Daarnaast wisten de gidsen nog een hoop te vertellen en het is altijd leuk om wat te leren. Voor de prijs hoefde je het sowieso niet te laten.

Op de 2e dag zijn we eerst met een grote bus over het eiland gereden om een indruk te krijgen van het eiland en het is een fantastische plek. Overdadig groen, steile klippen en een fantastische natuur.

De west- en noordkust

We reden langs de zuidkust naar Ponta de Pargo en vervolgens verder naar Porto Moniz alwaar we een lunch kregen aangeboden. Pal naast het restaurant lag een opmerkelijk zwembad en wel een natuurlijk zwembad in het lava. Tevens waren tussen de lavarotsen plateaus gemetseld waar je je handdoek kon neerleggen. Wij hebben het niet gezien maar als het stevig waait dan slaan de golven over de rand heen en de sensatie zit hem hierin om op de rand te gaan staan als dit gebeurt.

Een natuurlijk zwembekken bij Porto Moniz – noordkust

Vervolgens reden we verder langs de schitterende noordkust om bij Sao Vicente af te buigen naar het zuiden. Hier maakten we nog een korte stop in Rosario. Een klein stadje dat zodanig verstopt ligt achter de bergen dat het vanaf zee niet te zien is. Dit was één van de redenen om hier een nederzetting te bouwen. Piraten hadden géén idee dat hier een nederzetting lag. Vanaf hier slingerde de weg door een schitterend dal omhoog tot Boca de Encumeada. Ik had ondertussen al een aardige indruk van de bergen in deze omgeving. Kon niet wachten om de bergschoenen tevoorschijn te halen.

* Op weg terug naar Funchal via de Boca de Encumeada

Het hoogste punt van Madeira : Pico Ruivo 1842 mtr.

Dit is een inspannende wandeling van zo’n 5,5 uur en bergwandelervaring is wel op zijn plaats.  Het is  absoluut een aanrader voor wie van bergwandelingen houdt en zichzelf wil trakteren op de mooiste uitzichten van het eiland. Het weer kan op Madeira zomaar omslaan dus wees hier wel op voorbereid.

Tevens kan het warm zijn dus neem voldoende water mee ! Tijdens de tocht moet je regelmatig door tunnels die soms een behoorlijke lengte hebben. Een zak- of hoofdlamp is dan ook een praktisch hulpmiddel.

De route is voor het overgrote deel “beveiligd” met een railing maar deze zijn niet overal even betrouwbaar.

De wandeling start bij de op twee na hoogste berg van Madeira, op de top van Pico do Arieiro (1818m). Deze is met de auto te bereiken en dat maakt deze startplaats vrij toeristisch. Vanaf hier heb je vrij uitzicht over een aantal van de hoogtepunten van Madeira : de eilandengroep Ilhas Desertas, de hoogvlakte Paúl da Serra en natuurlijk de hoge toppen direct om Pico do Arieiro heen.

Het natte binnenland van Madeira: Paul de Serra

De letterlijke betekenis van Madeira is ‘hout’.  Ondanks het feit dat Madeira veel natuur kent en groen is, zijn er niet veel grote en oude bomen overgebleven. In het verleden kapten scheepvaarders bomen voor hun schepen ed. waardoor er van de oorspronkelijke bossen weinig meer over is. Wat nog resteerd in het centrale deel van Madeira is een groot areaal aan laurierbos. Op Madeira bevindt zich namelijk het grootste laurierbos ter wereld en deze beslaat zo’n 20% van het eiland. Sommige van deze bomen zijn meer dan 800 jaar oud ! De bomen bevinden zich op Paúl da Serra, op de hellingen in het noorden van het eiland, . Omdat het laurierbos uniek is en omdat dit soort bossen langzaam maar zeker verdwijnen heeft Unesco het op de werelderfgoederenlijst geplaatst.

Ik had het “geluk” om hier te lopen in de regen. Dan is het bos op zijn mooist. Het tikken van de druppels op de bladeren en de stroompjes die zich ontwikkelen…prachtig.

De zonsopkomst vanaf de één na hoogste verheffing van Madeira

Dit is niet echt een wandeling maar meer een belevenis die we niet hadden willen missen. We werden geacht om tegen 06.00 klaar te staan om zo nog in het donker aan te komen op Pico Arieiro 1818 mtr. Het was die ochtend met 7 graden kouder dan verwacht en we waren best wel blij met de dekens die we om ons heen konden slaan. Feitelijk is het enige wat je doe : het wachten op de zon die opkomt. Maar het spel van bewegende wolken onder je en uiteindelijk de zon die doorkomt. Magnifiek. Werkelijk een niet te missen schouwspel !

 

 

 

Nadat we in 2017 en in 2018 meer dan fraaie trektochten hadden gemaakt in Schotland en we in 2019 het Höllen- en Totes gebirge hadden doorkruist, wilden we in 2020 weer Schotland bezoeken wat door Corona uiteindelijk geen optie was. Ook in 2021 was Schotland geen optie door verschillende maatregelen die maakten dat het tijdtechnisch niet aantrekkelijk was om te gaan.

Het vinden van een alternatief zo laat in het jaar was nog geen sinecure. Ik zal niet alle opties doornemen die om wat voor reden dan ook afvielen maar na lang zoeken hadden we dan een tocht gevonden zonder al teveel obstakels en wel in het Rätikon (Vorarlberg)

Hier vonden we 6 berghutten, zowel aan de Oostenrijkse als aan de Zwitserse zijde van de grens, waarvan de Winterräume toegankelijk waren waarbij aangegeven dient te worden dat we voor de beide Zwitserse hutten ons wel dienden aan te melden in verband met Corona en het maximaal aantal mensen.

CHECKLIST WINTERRAUMTOCHT RÄTIKON

Rugzak :

* Rugzak :  70-90 liter – afhankelijk van hoeveel dagen je onderweg bent en hoeveel “eigen” eten je bij je wilt hebben.

Keukengerei ed. :

* Brander : Kan zowel een gas- als benzinebrander zijn
* Brandstof : zorg voor ruim voldoende hiervan
* Wij hebben alle dagen op gas gekookt en hebben zo’n 600 gram gas verbruikt – water voor koffie / soep overdag namen we mee in een thermosfles !
* Pan :  1,5 liter pan (voor 2 personen)
* Waterfles : Nalgene 1 liter – ook altijd handig als maatbeker
* Thermosfles 0,5 liter
* Bestek, mok en zakmes

Etenslijst 2 personen voor deze tocht :

* 6 maaltijden van Globetrotter  – zie www.globetrotter.nl – avondeten / Gewicht totaal : 2100 gram
* 9 pakjes Hartkeks – Ontbijt / Gewicht totaal 756 gram
* Keuze beleg Hartkeks :  Jam, Appelstroop, Pindakaas – Ontbijt / Gewicht totaal 630 gram
* 6 porties Muesli met melkpoeder – Ontbijt / Gewicht totaal 240 gram
* 9 pakjes Fruitkeks – Tussendoor / Gewicht totaal 855 gram
* 5 Dadelkoeken – Tussendoor / Gewicht totaal 1000 gram
* 75 gram gemengde noten -Tussendoor / Gewicht totaal 525 gram
* Potje Tuinkruiden Bouillon – Tussendoor / ’s avonds / Gewicht totaal 150 gram
* 2 zakjes bolletjes voor in de soep – Tussendoor / ’s avonds / Gewicht totaal 300 gram
* Voor 24 x Koffie en Theezakjes / Gewicht totaal 100 gram
* Totaalgewicht 2 personen voor deze tocht : 6656 gram : 6 / 2 = ±0,55 kg per dag

Schoeisel ed. :

* Wandelschoenen : Bij voorkeur B of BC categorie wandelschoenen met GTX
* Gamaschen : Zeker als je in de lagere regionen van de Alpen onderweg bent heb je veel te maken met struikjes, (nat) gras en vaker modderige omstandigheden. Op deze manier voorkom je water in je schoenen en smerige broekspijpen.

Kleding:

* Donsjas:  voor ’s avonds in het WR of als pauzejas voor onderweg
* Buitenjas: Waterdicht, ademend (GTX, Event) en geschikt om een rugzak op  te dragen. Niet alle jassen kunnen daar tegen.
* Regenbroek : Waterdicht, ademend (GTX, Event of vergelijkbare materialen) Het kan voorkomen dat je de hele dag de broek aan hebt. Bij voorkeur 3-laags en met doorlopende ritsen. Je kunt dan je broek gemakkelijk(er) aantrekken en je kunt ventileren.
* Wandelbroek : sneldrogende materiaal
* Shirts : sneldrogend materiaal (Merinowol of Polyester) – ik heb zelf altijd één met lange mouw en één met korte mouw bij me.
* Onderbroek : sneldrogend materiaal – ik heb zelf 2 boxershorts en één lange onderbroek bij me. Deze laatste is te gebruiken als broek direct onder de regenbroek, als extra isolatie bij koude en/of als pyama broek.
* Tussenlaag : Fleece of 200 grams Merino wollen shirt Lange Mouw – (RAB, Icebreaker, Sprayway)
* Sokken : Gemengd of wollen wandelsokken – 2 paar.
* Muts : ook in de zomer
* Handschoenen : Één paar waterdichte en één paar fleece of vergelijkbare handschoenen.
* Nekgaitor : Buff oa.

Accessoires:

* Slaapzak : Niet alle WR hadden dekens – voor de zekerheid 0 tot -5° comforttemperatuur
* Wandelstokken : voor balans, knieondersteuning en ook praktisch voor het oversteken van bv. beekjes
* Nooddeken
* Fluit : tbv Alpine noodsignaal
* Hoofdlamp en reserve batterijen
* Waterdichte hoezen : je kunt één waterdichte hoes van plusminus 80 liter in je rugzak doen, dan is alles meteen waterdicht verpakt of je pakt je spullen in meerdere waterdicht hoesjes.
* Regenhoes voor rugzak : deze dient goed aan te sluiten. TIP : als de hoes ook om de onderkant van je rugzak gaat sla hier dan een slagring in, mocht er water achter je regenhoes waaien dan kan het weg. Tevens is het raadzaam om er voor te zorgen dat je de hoes op meerdere plekken aan de rugzijde van de rugzak kunt afspannen zodat wind er minder vat op kan krijgen.
* Waterdichte documententas
* 2 – 3 meter Duct tape : voor tijdelijke reparaties
* Topokaarten en wandelgids / routegids
* Kompas
* GPS – optioneel
* Pen en Papier
* Mobiel
* Toiletartikelen
* Toiletpapier
* Fotocamera + waterdichte hoes of tas

De rugzak zoals deze hierboven gevuld is weegt zo tussen de 16-20 kilo. Dit is inclusief 1,5 liter water.

We hadden gelegenheid om voedsel in depot te leggen dus wij  liepen met een kilo of 16.

---

Wat is precies een Winterraum ?

Een Winterraum kunt u vinden in Alpenverenigingshutten die zomers worden gebruikt voor toeristische doeleinden en die in de winter niet worden beheerd. De hut zelf is dan afgesloten en op het moment van zomersluiting gaat het winterraum dan open. Dit kan een niet afgesloten deel van de hut zijn of een bijgebouw.

In een aantal gevallen zijn ze altijd geopend maar het kan ook zijn dat een WR een AV-slot bevat en je een sleutel moet regelen.  Zelfverzorgers kunnen in deze tijd van het jaar dus onderweg zijn en overnachten in een winterraum. Meestal zijn er bedden met dekens, vaak een houtkachel, gasfornuis of een electrische kookplaat met borden, zonnelicht, enz. Het overnachtingsbedrag wordt ofwel contant in de huttenkassa (trustkassa) gestort of naar de sectie (eigenaar van de hut) overgemaakt. De meeste DAV / ÖAV / NF hutten in de Alpen hebben een winterraum.

Note: dit jaar viel de stroom uit in de Lindauer Hütte. Geen stroom – koken niet mogelijk. Een brander meenemen is geen overbodige luxe.

Note: stuur altijd even een mailtje van tevoren of een winterraum inderdaad ook open is zoals aangegeven op bv. een website. Om verschillende redenen kunnen deze niet open zijn zoals een verbouwing ed.

---

 De Heenreis

We hadden besloten met de auto richting Tschagguns te gaan. We hadden simpelweg geen zin om de gehele trein- en busreis met een mondkapje op te zitten. Natuurlijk snapten we de noodzaak maar met z’n 2en in de auto voelde toch net wat gemakkelijker.

We reden via Keulen, Frankfurt, Stuttgart en Ulm in de richting van Feldkirch vanwaar we naar Bludenz moesten om uiteindelijk in Tschagguns de weg omhoog te vinden in de richting van Latschau. We parkeerden de auto op de Wanderparkplatz Latschau. Hier dien je te betalen met opties voor een verschillend aantal dagen.

---

1. Latschau 992 mtr  –  Gauertalhaus 1250 mtr 
(258 Hm – 1 uur)

Omdat we tegen 17.00 aankwamen in Latschau wilden we niet direct naar de Lindauer Hütte lopen maar eerst een nacht doorbrengen in het Gauertalhaus op 1250 mtr hoogte. Dit is een sfeervolle, bio-gecertificeerd Naturfreundehaus in “oude stijl”. De weg door het Gauertal naar de hut verloopt over asfalt en op het moment dat je in de richting van het einde van het dal loopt door de almweiden krijg je een eerste blik op de stijle pieken van het Rätikon.
We hadden gereserveerd (halfpension) en werden vriendelijk ontvangen door de Hüttenwirt en kregen vrijwel direct onze kamer toegewezen. Even later konden we genieten van een werkelijk heerlijke avondmaaltijd waarvan we meer dan vol zaten.  De autoreis naar Oostenrijk was uiteindelijk best vermoeiend en we kropen dan ook redelijk op tijd in bed.

---

2. Gauertalhaus 1250 mtr – Lindauer Hütte 1744 mtr
2a.Lindauer Hütte 1744 mtr – Geisspitze 2234 mtr – Lindauer Hütte 1744 mtr
(1360 Hm – 5,5 uur)

Omdat het maar een relatief kleine afstand was naar de Lindauer Hütte hoefden we niet voor dag en dauw op te staan. We werden die ochtend aangenaam verrast door het meer dan uitbundige ontbijt wat ons ten deel viel. We namen dan ook uitgebreid de tijd om hier van te genieten. Maar goed…uiteindelijk was het toch zaak om naar de Lindauer Hütte te gaan mede omdat we ook nog plan waren om de Geisspitze te bewandelen. Zoals we gewend waren was het weer eens mooi weer. Iets waar we meestal mazzel mee hebben….afkloppen.

Het uitgebreide ontbijt in het Gauertalhaus

De eerste meters of liever gezegd de gehele weg naar de Lindauer Hütte vielen mij de 19 kilo in de rugzak niet mee. Wellicht logisch omdat je dit ook niet dagelijks doet maar toch. De 19 kilo had er mee te maken dat naast de basisuitrusting daar ook nog voor 10 dagen voedsel en brandstof in zaten. Gelukkig hadden we besloten om een soort van 8tje te gaan lopen  zodat we een deel van het voedsel en brandstof achter ons konden laten in de Lindauer Hütte.

De Lindauer Hütte met Drei Türme

We moesten eerst nog even wandelen over een brede weg door het Gauertal maar al snel liepen we het bos in over gravel- en bospaden. De ongekende koene torens zoals de Sulzfluh, Drusenfluh en de Drei-Türmen met Sporeplatte kwamen langzaam dichterbij. Ik denk dat er in de Oost-Alpen niet veel mooiere Talschlussen (er is geen mooi Nederlands woord voor) zijn.

Na een kleine 1.5 uur kwamen we aan bij de hut. Het winterräum werd duidelijk aangegeven. Het is een modern WR met zo’n 20 slaapplaatsen en 6 zitplaatsen. Deze verhouding is een beetje scheef maar dit heeft te maken met het feit dat het slaapgedeelte in de zomer als lager wordt gebruikt. Het zitgedeelte is tevens de keuken met 4 keramische kookplaten, wasbak met kraan, bestek ed. In dit WR is ook stroom (tegen betaling) en dus evt. opladen van telefoons ed. is mogelijk

Je komt binnen in het halletje waar je ook het toilet vindt. Ook is er tegen betaling bier en frisdrank te krijgen. Alles met de gedachte dat je dit ook doet. Geldt ook voor het betalen van de overnachting.

Het Winterraum

Nadat we ons geïnstalleerd hadden pakten we de nodige zaken in voor de bewandeling van de Geißspitze. De Geißspitze is zeg maar de huisberg van de Lindauer Hütte. Vanuit de berghut is het zo’n 1,5 – 2 uur naar de prachtige panoramatop. De route loopt over de Geißspitzsteig. Een klassieke zig-zag route. Vanaf de top hadden we een prachtig uitzicht over het Gauertal naar de Sulzfluh, naar de Drei Türme en naar Drusenfluh.

Eduard met een werelds uitzicht

Verder naar het westen zagen we de Schesaplana en de Zimba. In het noordoosten keken we uit over het Lechquellengebirge met de Rote Wand en de Spuller Schafberg en verder in het oosten vingen we een glimps op van de Silvretta.
De wandeling nam zo’n 2 uur in beslag en ondanks de aanwezige (lichte) bewolking een niet te missen onderneming. We wilden niet op dezelfde weg terug en op de kaart vonden we een stippellijntje wat aangaf dat hier een wat minder zichtbaar pad naar beneden te vinden zou moeten zijn. Dit was ook zo, alhoewel deze soms verloren ging en we zelf de verbindingen moesten zoeken naar beneden.

De Schesaplana 2965 mtr (hoogste verheffing Rätikon) in de verte

Toen we weer bij de hut waren konden we gerust zeggen dat het een eerste goed bestede dag was geweest. Mooi WR en een mooie inlooptocht waarbij we de nodige hoogtemeters konden maken.

Afdaling van de Geisspitze richting Lindauer Hütte

Die avond mochten we ons weer eens bezondigen aan een maaltijd van GLOBETROTTER en wel de maaltijd Zevenmijlslaars – een quinoa maaltijd die zo’n 1100 kcal bevat en te bereiden valt met één pan. Dionni van GLOBETROTTER heeft wat dat betreft 3 gedachten bij zijn hoofdmaaltijden ; Het moet smakelijk zijn. voldoende calorieën bevatten en je moet er vol van zijn, letterlijk en figuurlijk. En eerlijk is eerlijk: dat lukt altijd.

---

3. Lindauer Hütte 1740 mtr -Schwarzhornsattel 2156 mtr –  Tilisunahütte 2211 mtr
(700 Hm – 5 uur)

Na een goede nachtrust (de matrassen zijn uitzonderlijk goed) en een ontbijt bestaande uit 6 Hartkeks met bramenjam en uiteraard een kop koffie (Eduard prefereert muesli met melk en keks met appelstroop of pindakaas…waarvan akte) gingen we op weg naar de Tilisunahütte. Niet via de kortste route omdat deze slechts 3,5 uur zou duren. We wilden graag wat langer onderweg zijn en daarom besloten we om via de Alm “Auf dem Tobel” naar de Tilisunahütte te wandelen. Het weer was niet slecht maar de bewolking waaruit wat spetters regen en soms een sneeuwvlokje viel was laag en verdekte de toppen. Ook dit weer heeft zijn mooie kanten en rond half 10 vertrokken we in de richting van de Schwarze scharte.

We daalden in klein stukje af door het Porzalengawald in de richting van de scharte. Al snel liepen we onder steile rotswanden door in de richting van de Bilkengrat. Deze volgende we een tijdje en op een gegeven moment zagen we iets zwarts. Het leek in 1e instantie een roofvogel maar door zijn houding dacht ik te maken te hebben met een Auerhoen – en dit was ook zo.

Thema : Geziene dieren gedurende deze tocht in het Rätikon : Auerhoen, Vos, Gems & Sneeuwhoen

* Op navraag later hoorden we dat de Auerhoen in geringe aantallen voorkomt in de Alpen. Redenen hiervoor zijn de jacht, versnippering van de leefgebieden, bosbouw, wegenbouw en het opvliegen tegen hekken. Een andere belangrijke bedreiging is de neerslag van stikstof, wat hun leefgebied aantast en voedselaanbod voor de kuikens vermindert 

Flankwandeling in de richting van de Tobelalpe

Halverwege de Bilkengraat gingen we linksaf (noordwaarts) en vervolgden we de weg in de flanken van de Schwarzhorn. Het pad golfde op en neer en we bereikten uiteindelijk de alm “Auf dem Tobel” op 1850 mtr. Hier ging de wandeltocht weer zuidwaarts en wandelden we in de richting van het Schwarzhornsattel. Op de weg hier naar toe passeerden we de idyllische Tobelsee op 2048 mtr. Hier besloten we om een pauze te nemen en te zorgen dat onze energievoorraad weer op peil kwam.

De Tobelsee met ijs op 2084 meter

Na een eetpauze met soep en bolletjes, dadelkoek en fruikeks lieten we het meertje achter ons  toe we we een kudde Gemsen zagen. Alhoewel dit een vertrouwd gezicht begint te worden blijven het mooie dieren om te mogen aanschouwen. Het pad ging gestaag omhoog richting het zadel en was op sommige plekken behoorlijk verijst. Hier was het oppassen geblazen aangezien de berg steil afviel.

Het Schwarzhornsattel 2156 mtr.

Zonder kleerscheuren kwamen we aan de oostkant van de Schwarzhorn en we vervolgden onze route op weg naar de Tilisunahütte in een schitterend ruig dal en dit gevoel werd verstrekt door de lichte regen en laaghangende bewolking. Er overviel ons een soort van “Schots” gevoel.
Vanaf het zadel ging het met de hoogtelijnen mee in de richting van de hut. Voordat we de hut echter in het zicht kregen zagen we eerst de materiaalbaan en vervolgens de Tilisunasee. Het pad werd tamelijk glad gedurende dit laatste deel van de wandeling. De ondergrond in dit gebied in de wat vlakkere delen is bij tijd en wijle klei-achtig. Dit verstopt het profiel van de schoenen en de grip is dan vrijwel nul. Zeker als het erg nat is kan dit best wel lastig worden.

Het Winterraum van de Tilisuna is ruim opgezet met zo’n 15 slaapplaatsen verdeelt over 2 kamers. De woonkamer en keuken is behoorlijk ruim voorzien van 2 infrarood panelen die aangename warmte afgeven. Het koken dient te gebeuren op warmteplaten dus geen houtkachel /oven meer. Ook in dit WR waren met ’s avonds met zijn 2en.

Overzicht van het Winterraum van de Tilisunahutte

Uiteraard zal onze diner ook deze avond bestaan uit een Globetrotter maaltijd (nee, wij worden niet gesponsord door Dionni maar het zijn gewoon lekkere maaltijden) Ditmaal verheugden we ons op de Globo-Vego, een veganistische variant van de traditioneel Indonesische Gado gado. Deze hadden we al eens eerder meegenomen en beviel ons destijds zeer goed.

---

4. Tilisunahütte 2211 mtr – Sulzfluh 2817 mtr – Carschina Hütte 2236 mtr
( 800 Hm – 5,5 uur)

Na een redelijke nacht werden we ’s morgens verrast door een vos, althans Eduard. Hij wilde een foto maken van de omgeving, kijkt uit het raam en ziet tot zijn verbazing een vos bij de hut. Op deze hoogte en in deze tijd van het jaar verwacht je dit dier hier zeker niet.

Ook een aangename verrassing was het weer. Een stralend blauwe lucht viel ons ten deel deze morgen. Dit weer zou ons de komende dagen begeleiden.

Het Balkon van de Tilisunahütte met het mooiste weer van de wereld

Deze dag hadden we ook weer een extraatje gepland om de tocht te verlengen. Je kunt namelijk vrij snel naar de Carschina Hütte lopen maar dit was niet de bedoeling. Het was de bedoeling om de Sulzfluh 2817 mtr mee te nemen op weg naar de Carschina.

Vanaf de hut gingen we Westwaarts en liepen via een goed maar lemig pad in de richting van de verkarste platen in de verte. Deze leken door de zon wel op een gletscher.

Op weg naar het kartsplateau en de Sulzfluh

Hoog op de flank liep een kudde gemsen waarvan de jongen met elkaar aan het spelen waren. We bereikten het verkarste plateau waar de weg te volgen was via een groot aantal steenmannetjes. De top was al van verre zichtbaar met ogenschijnlijk een enorm groot kruis op de top. We zagen al wat beweging op de top van medewandelaars.

De top van de Sulzfluh was van verre al zichtbaar

Het was prettig lopen over het plateau en al spoedig bereikten we een wegwijzer die het punt aangaf waar we heen moesten naar de Carshinahütte. We besloten om hier onze rugzakken achter te laten en alleen het hoognodige naar de top mee te nemen.

We naderen het punt om de ruzak achter te laten

De weg omhoog verliep over de graat (rechts op de foto) en door opgevroren sneeuw was het nog wel even oppassen geblazen. Een schuiver zou hier niet zonder gevolgen blijven. Gelukkig bereikten we zonder problemen de top waar inderdaad een serieus groot kruis op stond.

De top in het zicht

Op de top bevonden zich een 6-tal mensen (en 2 honden). Vier van hen hadden via de Sulzfluh-klettersteig de top bereikt. “Bergeinsamkeit” is altijd gewenst maar het is toch altijd handig dat er mensen in de buurt zijn in het geval van een TOP-foto.

De Sulzfluh 2817 mtr

Het uitzicht was werkelijk magnifiek. Het is moeilijk in te schatten hoever we konden kijken maar het zicht reikte in ieder geval van de Noordelijke Kalkalpen en de Ötztaler Alpen in het noorden en oosten tot het Ortlermassief en de Bernina in het zuidoosten en zuiden. In het westen waren de Glarner Alpen duidelijk te herkennen. Dus zo’n 65 tot 70 kilometer konden we rond om ons heen kijken.

Het uitzicht vanaf De Sulzfluh was fenomenaal

Maar goed, zoals altijd diende de terugweg aanvaard te worden en allereerst moesten we terug naar onze rugzakken. Vanaf hier gingen we richting het oosten naar het “Gemschtobel”. Het was even zoeken naar het juiste pad want  er waren er meerdere die uiteindelijk wel allemaal bij elkaar uit kwamen.

Het Gemschtobel

Het was een “vervelende” afdaling met veel losse keien die net te groot waren om daar in te kunnen “glijden”. Aan het einde moesten we naar rechts en het hoogst gelegen pad aanhouden kort onder de Sulzfluh langs in westelijke richting. Met hoogtelijnen mee liepen we tussen rotspartijen afgewisseld met groen in de richting van de Carschina Hütte.

Thema : Bloemen al dan niet uigebloeid nog in volle pracht aanwezig

Langzaam maar zeker kwam de hut dichterbij en tegen 16.15 konden we de deur openen van het winterraum. Een compacte ruimte waar keuken, kamer en slaapkamer één geheel vormen. Hier geen infrarood panelen maar een “ouderwetse” houtoven. Verder een kast waar je wat eenvoudige snacks en frisdrank kon kopen. Dit was veruit de “duurste” hut met € 28,- pp. Vergelijk je dit met de beide vorige Oostenrijkse hutten die € 12,- pp kosten enigszins prijzig maar goed Zwitserland is gewoon duurder – we waren blij met een goede verblijfplaats.

De Carschina Hütte met de entree tot het Winterraum

De maaltijd voor deze avond was Tamil Krootjes, een vegetarische rijst / rode bieten maaltijd. Ook weer een uitstekend smakelijke hoofdmaaltijd. Het eten gedurende deze (en als onze tochten) zijn vegetarisch / veganistisch. Eduard is vegetarier en ik heb geen problemen mij daarop aan te passen. Het moge duidelijk zijn dat ikzelf geen vegetarier ben.

De zon gaat blijkbaar onder in het westen

Het mooie weer van deze dag beloofde ook een mooie avond en we werden niet teleurgesteld. De temperatuur daalde wel sterk en we zijn uiteindelijk niet al te lang buiten gebleven.

---

5. Carschina Hütte 2236 mtr – Overschrijding Schafberg 2456 mtr – Chuenihorn 2412 mtr – Carschinahütte
5a. Carshinahütte 2236mtr –  Drusentor 2343 mtr – Lindauer Hütte 1744 mtr
(580 mtr – 6,5 uur)

Voordat we vandaag in de richting van de Lindauer Hütte zouden gaan wilden we eerst nog de Chuenihorn bewandelen. De bedoeling om was onderlangs richting de Carschinasee te lopen en vandaar uit de top bestijgen. Ik stelde voor om vanaf de Schafberg die pal voor de hut ligt over de verbindende graat naar de Chuenihorn te wandelen en dan via het meertje terug naar de hut. Hoefde je niet heen en terug te lopen.

Zo gezegd, zo gedaan.

Ochtendgloren bij de Carschina Hütte

Na het ontbijt buiten te hebben genuttigd vertrokken we rond half 10 in de richting van de Schafberg 2456 mtr. De eerste top die we als Schafberg aanzagen was slechts een schaduwtop, de echte top was toch wel een eindje verder. Maar al snel bereiken we het hoogste punt en kunnen we het verloop van de route duidelijk in ogenschouw nemen.

Boven : de Schafberg : de graat links gaat naar de Chuenihorn – gezien vanaf de Sulzfluh

Thema : De graatoverschrijding in een notedop

Het was op zich geen zware wandeling maar op sommige stukken toch enigszins geëxponeerd. Hier viel de graat links en rechts steil af. De zon maakte dat het best wel warm was en gedurende het lopen was een dun shirt meer dan voldoende. We spraken onderweg 2 Zwitserse wandelaarsters en we vroegen nog even naar de weersvooruitzichten. Er was sprake van Föhn die in ieder geval nog een aantal dagen aanhield maar die inderdaad voor slechter weer zou gaan zorgen…….

* Bij de zuid-föhn (Südföhn) vindt de opstuwing aan de zuidkant van de Alpen plaats. Daar wordt deze situatie daarom ook wel Südstau (zuidelijke stuwing) genoemd. De van het zuiden aanstromende vochtige Middellandse Zeelucht stijgt tegen de zuidhellingen van de Alpenhoofdkam en koelt af. Door de permanente aanvoer van vochtige lucht verdicht de bewolking en gaat het regenen. Ten zuiden van de Alpenkam heerst zeer slecht weer met langdurige regen. Aan de stuwingszijde en rond de bergkammen heerst er vaak een stormachtige, koude wind. Aan de noordkant van de Alpenkam lost de dalende bewolking snel op, ontstaat een warme valwind, en kan men tegen de bergkammen een markante wolkenrand waarnemen, de föhnmuur (Duits: Föhnmauer). De dalende lucht ten noorden van de Alpenkam wordt daarbij warmer en droger. De temperatuur aan de noordzijde van de Alpen kan hierdoor soms wel 10 tot 20 °C hoger zijn dan aan de zuidkant van de Alpen. Dit wordt veroorzaakt doordat de opstijgende vochtige lucht minder snel afkoelt dan de dalende droge lucht opwarmt. Door de föhnwind wordt de bewolking boven de Vooralpen en aan de voet van de bergen opgelost en ontstaat zeer droge en heldere lucht. Zo ontstaat een wolkenloos gebied, een zogenaamd föhnvenster (Föhnloch). In de bergdalen worden soms windstoten van meer dan 120 km/h gemeten en op de bergtoppen komen zelfs windsnelheden boven 150 km/h voor. Sterke zuid-föhnsituaties ontstaan vooral bij een uit het westen naderend koufront. De omslag van föhnwind naar de koufrontpassage kan zeer abrupt zijn. Een föhnsituatie treedt vooral op in het voor- en najaar. Bij föhn zie je vaak karakteristieke lensvormige föhnwolken (altocumulus lenticularis), die op grote hoogte ontstaan in de zuidelijke luchtstroming aan de lijzijde van de bergen. Deze wolken worden door hun karakteristieke vorm ‘viswolken’ genoemd (Duits: Föhnfische). De wolken blijven als het ware op hun plaats hangen en zitten ‘vastgeplakt’ aan de stroomopwaarts gelegen bergketen. Ze ontstaan doordat de lucht bij het passeren van een bergketen in een golfbeweging raakt. In de stijgende delen van de golf groeien de wolken aan en in de dalende gebieden lossen de wolken weer op. Een aantal uur voor het invallen van de föhn ziet men soms boven de bergdalen al föhnvissen ontstaan.

Thema :  Wandelen maakt een mens creatief en in balans 

Vanaf de Chuenihorn viel ons de enorme hoeveelheden lawinebeschermingsmaatregelen op. Zeker als je er zo kort op staat zijn dit indrukwekkende bouwwerken. Ik kan niet zeggen dat het misplaatst is vanwege de beschermende werking voor de mensen in het dal maar fraai is het zeker niet. De afdaling liep tussen de bouwwerken door naar de voet van berg en vervolgens met een bocht naar links onderlangs de graat terug naar de hut.

Op weg naar het Drusentor 2343 mtr

Ook dit pad was weer drassig met de typische leemachtige bodem die plakt aan je schoenen. Na een kleine pauze en nadat we al onze spullen ingepakt hadden die nog in de hut lagen maakten we ons op om in de richting van het Drusentor (2343 mtr) te gaan. Een gemakkelijk zig-zag pad maakte dat we al snel de overgang tussen AU en CH bereikten.  Het doel vandaag was de Lindauer Hütte. Daar konden we dan weer wat voorraden tot ons nemen die we daar hadden achter gelaten.

Het Drusentor – gezien van de Oostenrijkse kant 

We hadden in de Zwitserse hutten ontvangst zodat we het weerbericht voor de komende dagen konden bekijken. Helaas was het vooruitzicht dat er in het begin van de 2e week een koudefront aankwam met aanzienlijke sneeuwval. We besloten om een aanpassing te doen in onze route en de Pfälzer Hütte, gelegen in Liechtenstein, te laten voor wat het was.

De Alpensneeuwhoen

De afdaling naar de Lindauer Hütte was niet moeilijk alhoewel er in het bovenste deel wat verijsing te vinden was. Op een gegeven moment zie ik mijn ooghoeken wat bewegen en het bleek een sneeuwhoen te zijn die aan het wisselen was met zijn vacht. Alhoewel deze diertjes algemeen voorkomen had ik ze zo nog nooit gezien. Opmerkelijk was hoe rustig hij/zij bleef. We hadden dan ook ruim gelegenheid om een mooie foto te maken. Zo’n 2 uur later waren we dan ook weer in het WR van de hut. Ditmaal deelden we de hut met een vader en dochter.

6. Lindauer Hütte 1744 mtr – Schweizer Tor 2137 mtr – Schesaplanahaus 1908 mtr
( 929 Hm – 6,5 uur)

De tocht van vandaag was de langste tocht zowel wat betreft afstand als tijd. Er waren meerdere opties om opnieuw de grens te overschrijden en wij kozen voor het Schweizer Tor. Dit was geen moeilijke optie aldus de Oostenrijker die gisteren overnachtte in de hut. Het weer was nog steeds mooi maar wel veel meer wind. Een indicatie voor een aankomende weersverandering.

Het “Schweizer Tor” 

Doordat de doorgang als een trechter werkte waaide het hier serieus hard en maakte het verrekte koud. Aanvankelijk was de afdaling niet echt lastig. Één kabel en een trap maakte het gemakkelijk. Echter, even verderop werd het allemaal toch wat serieuzer. Geen afdaling voor mensen die last van hoogtevrees hebben.

De Ladder in het begin van de afdaling

Het is weliswaar geen klettersteig – de kettingen die hier aangebracht waren vallen onder de noemer “steighilfen” – maar het werd hier tamelijk smal en een aantal stappen dienden we te balanceren op aangebrachte traptredes. Vervolgens hingen we een paar keer in de kettingen in een loodrechte wand die toch een geschatte 50 meter hoog was. De rugzak van een kilo of 16 maakte het toch wel extra lastig en door de felle wind was het lastig om in balans te blijven. Er was absoluut geen ruimte voor het maken van fouten.

Enkele van de lastige passages in de afdaling van het Schweizer Tor 

Na deze afdaling volgde nog een kort maar vervelend stukje door grof geröll totdat we het gewone pad weer konden vervolgen in de richting van het Gafalljoch 2239 mtr. Hier hadden we zicht op de Lünersee en de Douglasshütte. Wat we al eerder zagen maar nu steeds meer vorm kregen waren de lensvormige wolken die samenhingen met de Föhn. Dit was al een bijzonder gezicht en later op de avond zou het alleen nog maar mooier worden.

Karakteristieke föhnwolken (altocumulus lenticularis) begeleiden ons vrijwel de gehele dag

Vanaf het joch was het met recht een Höhenweg die ons voerde in de richting van het Schesaplanahaus. Op een gegeven moment stuiten we op de afslag van de volgende dag richting de Gamslücken – de overgang naar de Totalphütte en de Schesaplana.

We bleven de berg telkens omronden en bij elke bocht verwachtten we de hut te zien maar dat duurde toch nog vrij lang. Onderweg kruisten we een aantal grote puinhellingen met enorme geulen. Deze zullen veroorzaakt zijn door smeltwater in het voorjaar of door zware regelval waarbij veel water op één punt van de berg afkomt.

Uiteindelijk zagen we hut in de verte in het groen liggen.

Het Schesaplanahaus 1908 mtr

Met de vele deuren die er waren was het even zoeken naar het Winterraum maar uiteindelijk stond het boven de deur geschreven waar we moesten zijn. Deze Zwitserse hut (evenals de Carschina) moesten we vanwege Corona reserveren. Dit hield in dat slechts een groep – of dit dan 2 of 6 personen waren – tegelijk in de hut kon overnachten. Eduard had het voor beide hutten geregeld en Petra van het Schesaplanahaus had ons zelfs voor 3 nachten geboekt waarvan we er 2 hoefden te betalen.

De entree tot het WR van het Schesaplanahaus

Een dubbele deur waarvan de linker ook nog eens in tweeën te openen was gaf toegang tot de slaapzaal met 4 stapelbedden. Links was de deur naar de keuken/kamer. Deze bevatte een houtoven met hout dat binnen lag en dus goed droog was. Altijd gemakkelijk.

Het Winterraum van het Schesaplanahaus

Het was uit de wind nog zo lekker buiten dat we eerst maar even wat gingen eten na deze toch wel lange wandeldag. Wat er dan altijd ingaat is bouillon met bolletjes. Daarnaast eten we dan meestal ook datgene op wat er over gebleven is van wat we overdag bij ons hadden als lunch : de fruitkeks, noten en de resten van de dadelkoek.

Bouillon met bolletjes en “leftovers”

Omdat de zon achter de bergen verdween koelde het toch vlot af en besloot ik de kachel maar eens aan te maken. Eduard bleef nog even buiten om zijn altijd weer mooie foto’s te maken. Toen de kachel eenmaal goed aan de gang was ging ik ook maar even buiten kijken en het schouwspel wat zich daar onttrok zal ons nog lang blijven heugen. De lenswolken werden van “onderen” beschenen door de ondergaande zon en het was feeëriek wat zich hier voltrok. Een schitterend kleurenschouwspel waar we een groot aantal foto’s van hebben maar deze zullen we hier niet allemaal laten zien

Het was een fraaie afsluiting van een mooie wandeldag

---

7. Schesaplanahütte 1908 mtr –  Gamslücken 2383 mtr – Totalphütte 2365 mtr –  Lindauer Hütte 1744 mtr
(940 Hm –  7 uur)

Na een zeer goede nachtrust – alle matrassen tijdens deze tocht waren van een uitstekende kwaliteit – was het oorspronkelijk de bedoeling om naar de Pfälzer Hütte te gaan maar zoals eerder aangegeven was deze optie komen te vervallen vanwege de te verwachten weersverslechtering. Het plan was nu om naar de Totalphütte te lopen via de Gamslücken – ook een overgang met “steighilfen” en tegen de middag dan meteen de Schesaplana mee te nemen. Vervolgens overnachten en de volgende dag naar de Lindauer Hütte te gaan alwaar onze tocht zou eindigen. Het liep anders.

Het weer was ’s morgens al duidelijk minder dan de dag ervoor: kouder en veel winderiger. Vanaf de afslag ging het eerst in een zig-zag omhoog en allengs werd het smaller en zagen we de kettingen tevoorschijn komen. De wind nam nu serieuze vormen en en we hadden soms moeite om overeind te blijven.

De kettingen waren absoluut welkom, zeker i.v.m. de sterke wind 

Eenmaal in de scharte was het bijna niet mogelijk om te blijven staan of te communiceren. We daalden een stukje af om uit de wind te komen en om even wat te drinken en te eten. De vingers werden al een beetje gevoelloos. De zg. chill-factor deed zijn intrede. We konden de hut al zien liggen, deze was nog maar 25 minuten lopen. De Schesaplanatop hadden we voor deze dag al uit ons hoofd gezet. Deze lag nog 600 meter hoger en daar zou de wind zich nog veel meer doen gelden.

In de “Gamslücken” was loslaten geen optie

We besloten om eerst maar eens bij de hut te komen. Het relatief korte stuk naar de hut was door de enorme windstoten ronduit gevaarlijk. We werden bij tijd en wijle letterlijk omver geblazen. Op sommige smalle stukken moesten we wachten op een rustiger moment om over te kunnen steken. Blij dat we uiteindelijk bij het winterraum waren gingen we even naar binnen om uit de wind en de kou te komen. Een mooi winterraum met als het goed is 11 bedden en zo’n 6 zitplaatsen.

De winderige weg naar de Totalphütte met links daarvan het WR

Het was 13.00 uur en de Schesaplana was deze dag geen optie meer. Eduard had eigenlijk geen zin om uren te gaan wachten en dan morgen de top te bestijgen en na overleg besloten we dan ook dat we door zouden lopen naar de Lindauer Hütte.

Vanaf de Totalphütte moesten we eerst naar de Lünersee afdalen, deze aan de zuidzijde omronden en vervolgens onderlangs de Kirchlspitzen te lopen om in het Verajoch 2330 mtr te komen. Vanaf het Verajoch daalden we weer in af naar het Schweizer Tor en daarna weer omhoog naar de Öfapass. Hier ging het vervolgens naar beneden naar opnieuw de Lindauer Hütte. ‘S avonds waren we met zijn 6en. Het was dan ook gezellig vol.

Vanaf het Verajoch blik op het Schweizer Tor (rechts-verdekt) en de Öfapass (links)

Hiermee was de eigenlijke tocht dan ook voorbij. Helaas korter dan gepland omdat het weer slechter zou worden en achteraf bekeken was het ook een goede keuze. In de dagen nadat wij weer thuis waren is er een grote hoeveelheid sneeuw gevallen. We kunnen constateren dat we weer behoorlijk geluk hebben gehad met het moment van het plannen van deze tocht. Dat we zo laat onderweg waren had te maken met de eerdere keuze om naar Schotland te gaan. Wij gaan dan altijd na de 22e oktober omdat dan het jachtseizoen eindigt in Schotland. We hadden de vrije dagen dus al vastliggen.

---

We hopen dat u genoten heeft van dit relaas over onze tocht door het Rätikon.
Mocht u iets willen weten of een reactie willen geven op dit verslag dan kunt u dit doen via
Contact 

Met vriendelijke groeten,

   Eduard Camping  & René Timmermans

Riet en Ren voor het eerst met de camper op reis

We hadden al lang de wens een camper te kopen maar, zoals veel mensen, besloten we dit pas na onze pensionering te verwezenlijken. Na een turbulent jaar besloten we toch maar de caravan bij Holiday Sport in te ruilen en Berry te vragen een Hymer Exsis T 578 voor ons te zoeken. Dit is gelukt en in augustus was die binnen. Dus snel een afspraak gemaakt om ons nieuw vakantieverblijf te bekijken.

Omdat het onze eerste camper vakantie is hebben we besloten een rondje Nederlandse kust te doen. Ook in eigen land zijn mooie plekjes te vinden. Dus voor we op pad gaan heb ik natuurlijk op internet gezocht naar bezienswaardigheden. Zo kwam ik terecht bij de site van “TripAdvisor”. Ik heb dus voor elke camping die we hebben bezocht op deze site gekeken wat eventueel leuk is te bekijken.

Voordat we de overtocht naar Noord Holland maken, gaan we eerst overnachten bij onze kennissen, de eigenaar van camping “Wisentbos”. Op naar Dronten en een leuk plekje zoeken op de voormalige tennisbaan die verbouwd is naar camperplaatsen. De camper geïnstalleerd en na een paar uurtjes kwamen er steeds meer campers bij. Onze Duitse buren waren vissers. Er worden vanuit de camping elk jaar viswedstrijden georganiseerd en dit is onder de fervente vissers bekend. Omdat de camping centraal in de Flevopolder ligt kun je de omgeving mooi verkennen. Als je de wind niet tegen hebt is het heerlijk fietsen door het polderlandschap, maar met elektrische ondersteuning is ook tegen de wind in fietsen te doen. Vanaf de camping is het een klein stukje fietsen naar het winkelcentrum van Dronten. Zeker leuk om eens te bekijken is de Orchideeën Hoeve in Luttelgeest.

Maar er is natuurlijk veel meer te zien. De volgende dag gaan we via de dijk Lelystad Enkhuizen richting Den Helder. Nu ervaren we het gemak van de camper. Luifel indraaien, fietsen en stoelen in de garage en binnen alles weer op z’n plek gezet en rijden maar. Het was wel even wennen aan de navigatie. In den Helder hadden we een afslag gemist en zo zaten we opeens op de weg naar de veerboot voor Texel. Gelukkig konden we ergens omkeren en toen hadden we de juiste route weer te pakken. Bij het uitzoeken van de verschillende campings hebben we gekeken of er campers zijn toegestaan. In Den Helder hadden we camping “Donkereduinen” uitgezocht. Voor campers is er net voorbij de ingang een veld waar je ruim kunt staan. Het is een niet te grote camping maar met goed en schoon sanitair. De camping ligt tegen rand van het bosgebied “de Donkereduinen”. Hier kun je leuk wandelen door het bos en door de duinen naar het strand. De volgende dag door het duingebied naar “Fort Kijkduin” gefietst. Vanuit het fort heb je een mooi uitzicht over de zee naar Texel en Den Helder.

Onze buren (weer Duits) zijn op de fiets met de veerboot naar Texel gegaan en daar een gedeelte van het eiland verkent. Voor ons was het rondje fietsen door de duinen en een bezoekje aan het strand genoeg, want we moesten ook nog wat boodschapjes doen om morgen wat te eten te hebben op de volgende camping. Ook hier is zijn er in de omgeving veel meer leuke dingen te doen of te zien. Vandaag de camper weer ingepakt en via de Duinweg op weg naar camping “Bakkum” in Castricum aan Zee. De route langs de duinen is erg mooi en rustig. Alle camperplaatsen zijn bezet, maar er waren zo her en der op de camping wel wat plaatjes vrij. Dus eerst de camper op de parkeerplaats geparkeerd en te voet de vrije plaatsen bekijken. We vonden een leuke plek waar we makkelijk met de camper konden komen. Omdat de camping heuvelig is was het even goed uitkijken om de camper goed op z’n plek te zetten. Het ging aan de rand stijl naar beneden.

Het is echt een gezinscamping, voor kinderen is er genoeg te doen. Ook hier de fietsen weer uitgepakt en eerst maar eens richting het strand. Het was erg warm die dag, dus op jacht naar een leuke strandtent met een lekker biertje. Aan het einde van de Zeeweg was de duinovergang snel gevonden en het lekkere biertje ook. Het biertje van het bovenwindse eiland Texel “Texels Skuumkoppe” smaakte heerlijk en het is dus ook niet bij één gebleven. Na weer een beetje te zijn bijgekomen willen we toch even langs de branding wandelen en eens kijken of we leuke schelpen kunnen vinden. Als je zo zoekend langs het strand wandelt heb je zo een aantal kilometers gelopen, lekker uitwaaien.

We begonnen het zonnetje in onze nek te voelen en het was ook tijd om te eten, dus maar weer terug naar de camping. Dit was een makkelijk ritje van de duinen naar beneden. We hadden geen zin meer om te koken dus zijn we gestopt op het winkelplein van de camping, hier heb je verschillende mogelijkheden lekker te eten. De volgende dag ‘s morgens naar het strand geweest nog even lekker te wandelen en ’s middags nog wat boodschapjes gedaan in Castricum. Ook hier is in de omgeving weer genoeg te beleven en te bekijken.

We zijn weer onderweg naar de volgende verblijfplaats, camping “Noordduinen” in Katwijk aan Zee. Het was ons op camping “Bakkum” al opgevallen dat het door het mooie najaarsweer erg druk is. Camping “Noordduinen” was dus ook helemaal volgeboekt. De receptiemedewerkster was zo vriendelijk bij hun zuster camping “Zuidduinen” te informeren of daar nog plaats is.

We hebben geluk we kunnen daar terecht. Het was een kort ritje over de boulevard van Katwijk naar de camping “Zuidduinen”. Dit is ook weer een kleine camping, maar met goed en schoon sanitair.

Ook deze camping was redelijk vol en in de middag liep die helemaal vol. De campers moesten op verzoek van de campingeigenaar in de lengte richting gelijk aan het pad worden geplaatst omdat er slecht weer wordt voorspeld. Gelukkig dat we van plan zijn het weekend te blijven want we staan zo dicht op elkaar dat we er niet uit hadden gekund zonder de buren te vragen hun camper te verplaatsen. Het waaide zelf zo hard dat we de schotel moesten inklappen dus de dobbelstenen opgezocht en een potje Yahtzee gespeeld. Is ook wel net zo gezellig.

’s Avonds begon het inderdaad te waaien en te regenen. De volgende dag was het gelukkig weer droog maar het waaide nog wel stevig.
Vanaf de achterkant van de camping fiets je zo de duinen in of naar de boulevard van Katwijk aan Zee. Eerst even Katwijk in want er was een gezellige markt. Met de fiets ben je er zo en heb je ook geen parkeerprobleem. Alhoewel ze dit in Katwijk goed hebben opgelost, parkeergarages onder de duinen. Fietsen neergezet aan een fietsenrek achter de “Oude Witte Kerk”. Achter de kerk ligt een leuk plein en om de hoek het “Andreashofje” .

Terwijl we over de markt liepen, kregen we zin aan een lekker bakkie koffie. We vonden een gezellig terrasje bij de bakker. Als je toch in het vissersdorp bent wil je toch ook wel een lekker stukje vis eten. Dus aan de overkant bij “Schuitemaker” haring gekocht voor op het broodje als avondeten. Ze kunnen hier wel haring schoonmaken, over heerlijk en mals. Leuk dorpje, maar wel jammer dat er veel oude gebouwen zijn vervangen door nieuwe bouwwerken.

De volgende dag was er nog steeds veel wind maar het was wel droog. Lekker weer dus om uit te waaien op het strand. Heeft toch wel wat, de wind en de wolken aan de kust. Later op de dag klaarde het weer op en kwam het zonnetje erbij. Dat levert weer foto’s op met een wat tropische sfeer.
Bezienswaardigheden omgeving Katwijk.

Maandag weer op pad. We gaan nu naar Renesse in Zeeland. We zijn hier al vaker geweest op camping International. Dit is ook een fijne camping waar je goed kunt verblijven. Omdat we een “Leading campingcard” hebben hebben we gekozen voor het “strandpark de Zeeuwsekust”. De Leading campings zijn meestal 5 sterren campings met goede faciliteiten. Meestal ook iets duurder. Op deze camping kun je ook gebruik maken van je ACSI card. Omdat we nu de camper hebben is het de bedoeling ook buiten het seizoen op pad te gaan, dus wij hebben ook dit jaar een ACSI card aangeschaft. Dit leverde toch wel een leuke korting op zo laat in het seizoen. Als je aan komt rijden ziet het er al mooi uit. Komt natuurlijk ook omdat het mooi weer is en lekker warm al zo vroeg in de morgen.

Eerst de camper parkeren en ons melden bij de receptie. Ook hier is de camping weer redelijk vol en er zijn ook veel reserveringen gedaan. Maar er zijn nog plaatjes vrij dus met de plattegrond in de hand op verkenning. Er is een speciaal gedeelte voor campers, verharde wegen en plaatsen met voldoende gras en groen. Wij vonden een plekje op de camping. Ook hier verharde paden, en een met schelpen verharde plaats met een mooi grasveldje voor de deur. Dus terug gelopen plaats gereserveerd en de camper opgehaald. Super fijne camping. Ook weer goed en schoon sanitair.

De volgende dag besloten naar Burgh-Haamstede te fietsen via de duinroute. Dit pakte een beetje anders uit omdat de borden die we volgde ons via de weilanden voerde en we geen duin hebben gezien. Maar we kwamen toch uit in Burgh-Haamstede. Hier nog wat rond gestruind en zo kwamen we bij slot “Haamstede”.

Op de terugweg de borden “fietspad” naar Renesse gevolgd. Via deze route fietsten we wel door het duingebied. Schelpen padjes, maar goed te fietsen. Uiteindelijk kwamen we uit in Renesse West. Hier zagen we dat je vanuit hier inderdaad nog een andere route kunt fietsen over en door de duinen. Goed onthouden, dit is voor een van de volgende dagen. Terug naar de camping en even een tussenstop op het terras. Nu maar eens geen biertje maar een lekker glaasje koele witte wijn (ook lekker).

Toen we terug kwamen bij de camper, je raad het al, weer Duitse buren. Een leuk jong stel met dochtertje uit Berlijn. Nederland met mooi weer is dus toch wel de moeite waard om vakantie te houden. De volgende dag gaan we naar de Brouwersdam. We willen wel eens zien waarom hier zoveel wind- en kite surfers zijn. Als je de dam af fietst staat deze helemaal vol met campers en caravans, ongelofelijk. Als je in de buurt van “Port Zeelande” komt heb je een enorm breed strand. Als je de strandovergang overloopt lijkt het wel de Sahara.

Dit was weer een lekker dagje. We hadden oorspronkelijk het plan door te rijden naar Gulpen in Limburg. Hier zouden we onze laatste camping bezoeken. Maar de weersberichten voorspelden bijzonder goed weer voor de komende week met temperaturen ruim boven de 30 graden. Omdat we het erg naar ons zin hebben op de camping en het aan zee meestal iets koeler maar besloten er nog een weekje bij te boeken. Dit gaf ons mooi de gelegenheid de eerder geplande fietsroute door de duinen naar Burgh-Haamstede te fietsen. Nu hadden we wel het juiste fietspad door de duinen met af en toe mooie doorkijkjes over de zee. Ook hier weer even het strand opgelopen en bij een strandtent nog iets gedronken.

Op de terugweg nog even over de streekmarkt gelopen die in het hoogseizoen elke woensdag in Renesse wordt gehouden. Door het mooie weer is de markt met een maand verlengd. Hebben wij even geluk, nog een heerlijk Zeeuwse droge worst gekocht en (hand)gesuikerde amandelen. Zo lekker op de camping wat te knabbelen.

Gelukkig heb ik mijn vliegers meegenomen want vandaag hadden we even geen zin met de fiets er op uit te trekken. Riet was lekker aan het rommelen en een puzzeltje aan het oplossen. Dus ik de vlieger gepakt en nog maar eens op het strand mijn stuurkunsten oefenen. Vandaag geen zin om te koken dus uit eten in het restaurant van de camping. Gezellig restaurant leuke bediening en goed eten. Na het eten nog even lekker natafelen op het terras, natuurlijk weer met een drankje. Het is vakantie dus moeten we er ook maar van genieten.Vlak naast het terras in er een waterspeeltuin voor de kinderen.

Ook hier in de omgeving is weer van alles te bekijken. Zo dit was het dan weer. Ik hoop dat er ook voor u leuke informatie bij zit.

Groetjes Riet en Ren Numan uit het mooie Nederland.

Dit jaar wilden we iets dichter bij huis blijven en eens niet naar ons vakantieland Italië gaan. We besloten een camping te zoeken in Zuid-Duitsland tussen München en Salzburg. Mocht het niet bevallen dan zijn we dicht bij onze route via de A12 richting Innsbruck en dan Italië. De campings aan de “Chiemsee” vonden we te druk, dus verder zoeken in de ACSI campinggids. Zo vonden “Strandcamping Waging am See”. We hadden besloten niet verder dan 500 kilometer op een dag te rijden en daarom dus een overnachting gepland op campingpark “Wertheim-Bettingen am Main”.

Rond 09.00 uur caravan aangekoppeld en met vakantie gevoel vertrokken met ons hotel op wielen naar camping “ Wertheim-Bettingen am Main”. Om 15.30 uur waren we op de camping. Gelijk afrekenen en een plekje zoeken met uitzicht op de “Main”. Stoelen uit de caravan en een lekker koud biertje.

Het fijne van deze camping is dat je een plekje kunt zoeken en de combinatie aangekoppeld kunt parkeren.

De volgende dag bij de campingwinkel verse broodjes gehaald. Ons ontbijt met een lekkere bak verse koffie was dus weer geregeld. Om 08.00 uur weer vertrokken richting München. Rond 15.00 uur waren we bij de afslag “Traunstein” op de A8 tussen München en Salzburg. Helaas was de weg tussen “Traunstein” en “Waging” afgesloten en moesten we een weggetje volgen waar je met de lossen auto al op moet letten. Boven op de heuvel bij een kroeg op de kruising hadden ze blijkbaar al meer mensen langs zien komen die naar “Waging” op weg waren. Zonder te vragen wezen ze ons al de weg.

Op “strandcamping Waging am See” aangekomen, werden vriendelijk ontvangen en kregen we de plattegrond mee waarop de vrije plaatsen waren aangegeven.

We hebben strategisch gekozen voor een mooie plaats niet te ver van toiletten, strand en restaurant. Een mooie plaats van 110m2 aan pad Anna plaats 15. Eerst alles uitpakken en aansluiten. Luifeltje uitgedraaid, kleedje neerleggen, stoelen op z’n plek en dan is het tijd voor een lekker bakje koffie.

De volgende dag de camping verkennen. Via de super schone toiletten, campingwinkel en voortreffelijk restaurant bij het meer aangekomen. Wat een adembenemend uitzicht over het meer en de aangrenzende Alpen.
De eigenaar is een kunst liefhebber, dat vind je hier verspreid over het terrein terug. Erg mooi dit zonnepaviljoen aan het strand bij de zonneweide.

Op de receptie ligt erg veel informatie over bezienswaardigheden in de omgeving. Een paar foldertjes meegenomen en terug naar de caravan om daar uit te zoeken wat we graag willen bekijken. Op pad “Anna” aangekomen zag ik dat er nieuwe burenwaren aangekomen Zo’n klein “Knausje” heb ik nog nooit gezien. We zijn natuurlijk benieuwd wat een caravanbouwer allemaal in zo’n dobbelsteentje kan bouwen. Dus even aan de buurman voorstellen en netjes vragen of we even in de caravan mogen kijken. Heel klein, maar alles wat je nodig hebt is aanwezig.

De familie komt uit München en blijken veel vrijwilligers werk voor Clini Clowns te doen. Ze vroegen of wij dat in Holland ook kennen. Zo komt het gesprek op KIKA (kinder kanker fonds) en dat onze caravandealer (Holiday Sport in Lochem) bij elke afgeleverde caravan de klant een KIKA beer cadeau geeft en een donatie doet aan het KIKA fonds. Dit vinden ze erg bijzonder en de kinderen willen wel samen met de beer op de foto die ze willen laten zien aan hun collega’s bij Clini Clowns.

De buurman zag dat ik de foldertjes bij mij had en vraagt of we al wat hebben uitgezocht. We hadden de folders nog niet bekeken maar wilde wel een fietstocht rond het meer gaan doen. De buurman adviseert ons dan een kleine omweg te maken via Gaden naar de “Maria Wallfarthkirche” op de Muhlberg. Vanaf daar heb je een mooi uitzicht over het meer. Omdat we het kerkje toch wel willen bekijken, besluiten we de korte route rond het meer te nemen via “Tettenhausen”. Deze route is 18 kilometer, maar met de omweg naar het kerkje wordt het ongeveer 25 kilometer. Fietsbanden opgepompt, drinken mee en op pad. Het blijkt toch nog een aardige klim te zijn naar het kerkje, maar je wordt beloond met een prachtig uitzicht.

Na ook het kerkje van binnen te hebben bekeken weer op de fiets gestapt en berg af richting meer. Het is een mooie maar ook erg warme dag. Maar goed dat we water hebben meegenomen, dus regelmatig stoppen om wat te drinken. Overal waar je kijkt heb je wel uitzicht op het meer of in de verte de Alpen.

Na ongeveer een uur fietsen komen we in “Tettenhausen” en zien we een leuk restaurant met een gezellig terras aan het meer. Van het fietsen wordt je toch wel een beetje hongerig en we hebben ook wel trek in een lekker koud biertje (ons gekoelde water was intussen al erg warm geworden). We zien een leuk plekje met een prachtig uitzicht op onze camping aan de andere kant van het meer.

Dus bij de ober een biertje bestelt en de menukaart gevraagd. Er staan een paar lekkere vis gerechten op de kaart maar we hebben geen zin ze zelf te vangen ook al zitten er genoeg in het heldere water. Omdat we nog een stuk moeten fietsen naar de camping maar een lichte maaltijd bestelt. Een overheerlijke salade met gebakken camembert en als toetje nog maar een lekker koud biertje.

De volgende dag gaan we eerst boodschappen doen in Waging en de rest van de dag lekker luieren aan het meer. Dus fiets gepakt en op naar het dorp. Het is een lekker ritje, wat beloond worden met een kop koffie en een stuk eigengemaakte taart bij “Oswald” op de hoek van het gemeentehuis en de kerk. Een leuk terrasje met een fraai uitzicht op de typische Beierse huizen.

De rest van de dag aan het meer doorgebracht. Een poosje in de zon en dan de schaduw weer opzoeken. We hebben de dag afgesloten met een hapje op het terras in het meer van het restaurant.

Bij de receptie heb ik nog een folder van de gevonden van de Grossglockner te bereiken via de Hochalpenstrasse. Omdat de rit er naar toe toch wel een 1 ½ uur rijden is hebben we besloten dit voor de volgende week te plannen. Het is deze week zulk mooi weer, erg warm, om de omgeving verder met de fiets te verkennen.

Vandaag vroeg opgestaan en op weg naar de Grossglockner. Het is druk onderweg en er zijn veel wegwerkzaamheden. Het koste ons ruim 2 uur om bij de Hochalpenstrasse te komen. Na de tol te hebben betaald kunnen we aan de klim beginnen.

Het uitzicht is geweldig. Soms zie je over de motorkap van de auto de zijkant van de weg niet meer en kijk je naar de bergen verder weg of zie alleen maar de blauwe lucht. Boven de boom grens aangekomen begint het te betrekken en rijden we regelmatig door de wolken. Uiteindelijk toch aangekomen op de Kaiser Franz-Josefs-Hohe.

Eerst even wat drinken in het restaurant en dan de omgeving bekijken (wat er van te zien is door de wolken). Toch nog wel leuke dingen gezien. Omdat je niet van vergezichten kunt genieten, kijk je regelmatig naar beneden. Zo ontdekken we ineens een murmel tier familie die rustig tussen het gras en de rotsen rondscharrellen. Blijkbaar gewend aan mensen want ze trekken zich niks aan van al die nieuwsgierige mensen. Op een gegeven ogenblik trekt de bewolking een beetje op en kan ik een van de weinige foto’s maken van de ”Pasterze Gletscher” of wat er nog van over is. Het blijkt dat deze gletsjer door opwarming van de aarde erg snel smelt en een stuk kleiner is geworden.

Na een paar uur op de Franz-Josefs-Hohe te hebben doorgebracht wordt het weer tijd richting ons 5 sterren hotel op wielen te vertrekken. Het blijft bewolkt en het begint ook stevig te regenen en we willen graag zonder brokken weer de berg af rijden. Na tientallen haarspeltbochten gelukkig heel beneden aangekomen. Nu zijn we wel weer toe aan een kopje koffie, dus even gestopt bij het restaurant aan het eind van de Hochalpenstrasse om even bij te komen van het spannende bochtenwerk.
Het blijft stevig regen, dus op ons gemak terug gereden naar de camping. Daar was het dus de hele dag mooi weer geweest.
De rest van de week weer lekker geluierd een boek gelezen van het leven van “Mozart”. Dit speelde zich voor het grootste deel af in Saltzburg. Aangezien dit niet zo ver van onze camping is, nog maar eens bij de receptie gevraagd hoe ik dan het beste kan en rijden en waar we de auto makkelijk kunnen parkeren. Het advies is de auto te parkeren in de Altstadgarage onder de “Monchsberg” 

Bij het verlaten van de receptie viel mijn oog op een brochure van “Leading Campings”. Dus meegenomen en onder de luifel doorgelezen. Leading Campings is in 1994 opgericht met als doel het imago van camping vakantie bij het grote publiek te verbeteren. Op dit moment hebben ze een selectie van 36 campings die de beste zijn in hun regio. Voor eenmalig tien euro koop je een LeadingClub Card. Hiermee heb je een aantal voordelen bij de aangesloten campings. Wat ons aanspreekt is de latere check-out mogelijkheid op de aangesloten campings. Verder krijg je voor elke euro die je voor je verblijf op de camping betaald een bonuspunt. Afhankelijk van je aantal bonuspunten kun je een gratis overnachting krijgen na elke tiende nacht, of een welkom ontbijt.

Saltzburg, Hildmannplatz in de navigatie ingevoerd en onderweg naar Salzburg. Het is ongeveer 45 minuten rijden vanaf de camping. Door de duidelijke uitleg bij de receptie is de Altstadgarage snel gevonden. Auto geparkeerd en te voet de berg verlaten richting Altstad. Als je de garage uitloopt lijkt het of je 2 eeuwen in de tijd teruggaat. Ik herkende gelijk de omgeving zoals deze is beschreven in het boek van Mozarts leven, wat ik onlangs had gelezen. Het plein voor de Dom en de Dom zelf.

Na een bijdrage te hebben gegeven voor het onderhoud aan de Dom willen we deze ook van binnen bekijken. De ruimte gewelven en rijke versieren zijn indrukwekkend. Om er een mooie foto van te maken ben ik maar even op mijn rug gaan liggen. Sommige mensen vonden het vreemd maar er zijn er natuurlijk altijd een paar die het voorbeeld volgen.

Uiteindelijk toch al dit moois maar weer achtergelaten en rond de Dom gelopen.Zo komen we bij een plein waar een beeld staat van de man die door heel Salzburg tegenkomt, alles draait hier om “Mozart”. Het plein ziet er nog uit als in Mozarts tijd. Split en kinderkopjes en niet te vergeten het geluid van paardenhoeven en de lucht van paardenpoep. Nog even wat winkeltjes bekeken en een leuk terrasje gevonden. Tijd voor een lekker koud biertje (soorten genoeg hier).

Ook hier wordt natuurlijk getrouwd en willen de bruidsparen graag op de foto met Mozart op de achtergrond. Het Chinese bruidspaar maar niet op de foto gezet, maar de koetsier wil wel even poseren met z’n mooi versierde paarden en koets.

Vanaf het plein langs de rivier de “Salzach” verder gelopen naar de oude binnenstad. Dit ziet er ook weer uit zoals het in het boek over “Mozart wordt beschreven. De oevers van de rivier en de nauwe steegjes bestraat met kinderkopjes. Via een van de stadspoorten komen we op een klein pleintje waar we een leuk restaurantje vinden waar we een hapje kunnen eten met uitzicht op het “Geburtshaus Mozarts”.

Het was inmiddels al laat geworden en we vinden tijd worden terug te gaan naar de camping. De volgende dag de fietsen ingeklapt en in de auto gezet en verder wat rommel opgeruimd want morgen gaan we terug naar huis. Het was een leuke vakantie en een geweldige camping in “Waging am See”. We komen hier zeker nog een keer terug, er is hier nog genoeg te bekijken.

Tot onze verrassing kregen we in januari een brief van “LeadingCampings” dat in de maand december ons kaartnummer als winnaar van de maand was getrokken. In 2014 mogen we een week gratis naar camping “Wulfener Hals” aan de noord Duitse kust.

Inmiddels 14 dagen geboekt. Misschien weer een reden een leuk vakantie verhaal te schrijven, misschien is ook deze camping aan te bevelen. Dit is dan eind van dit jaar te lezen op de site van Holiday Sport, winnaar Caravanbedrijf van het jaar.

Ans en Jan Hoeve vertellen

Ans en Jan Hoeve maken een fietstocht vanaf de oorsprong van de Inn bij de Malojapas in Zwitserland tot de monding in de Donau bij Passau.